506 SY. 79/10. Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.

 Sigortalının kendisi veya sigortalı ölmüşse hak sahipleri tarafından işveren ile SSK aleyhine 79/10. maddeye göre 5 yıllık hak düşürücü sürede açılmış hizmet tespiti davalarında;

Hem SSK nezdindeki işyeri dosyası, hem işverenin yanındaki işyeri dosyası ile sigortalının şahsi sigorta sicil dosyasının, işverenin meslek kuruluşu, dernek ve esnaf, sicil kayıtlarının, Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığı kayıtlarının, vergi mükellefiyet kayıtlarının SSK’ya ibraz ettiği muhtasar beyanname, suret veya asıllarının, apartman yönetimi kayıt ve defterlerinin, köy karar ve masraf defterlerinin, kaymakamlık, zabıta ve varsa ilçe müftülüğü kayıtlarının, ücret tediye bordrolarının mahkemelerce celbe dilip incelenmesi ve olayın aydınlığa kavuşturulması icabeder.

       Yargıtay 10. Hukuk Dairesi ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu aşağıdaki hususların araştırılmasını istemektedir.

1-Sigorta hizmet tespit davaları kamu düzenini ve kişilerin sosyal güvenliğini lgilendirmesi nedeniyle, gerektiğinde doğrudan soruşturma yapılarak lüzumlu görülen tüm deliller toplanmalıdır( 21.HD. 01.03.2007 tarih ve 2006/5551, 2007/3049 Yargıtay Kararları Dergisi Ekim 2008)

2-Davada, davacının çalışmasına ilişkin belgelerin, işverence verilip verilmediği, ya da çalışmaların kurumca tespit edilip edilmediğinin araştırılması gerekmektedir.

3-Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de, çalışma olgusunun sürekli olup olmadığının incelenmesi gereklidir.

4-Tanıkların beyanları işyerinin kapsamı, kapasite ve niteliği ile kontrol edilmeli ve verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları üzerinde durulmalıdır.

5-Mümkün oldukça işyerinin müdür, şef, ustabaşı gibi o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanların dinlenmesi gereklidir.

6-Ücret alma olgusunun var olup olmadığı özellikle saptanmalıdır.

7-İşyerinin tespiti istenen sürede gerçekten var olup olmadığı araştırılmalıdır.

8-Ayrıca HUMK 288 de yazılı sınırları taşan ücret alma iddialarında yazılı delil aranmalıdır.

       Yargıtay 10. ve 21. Hukuk Dairelerinin istikrar kazanmış kararlarına göre; aşağıdaki hallerde hizmet tespiti davaları;

1-Müfettiş durum tespit tutanağı ya da tahkikat raporuyla çalışma tespit edilmişse;

2-Ölçümleme neticesinde işverenden sigortalının primleri kurumca icra yoluyla tahsil edilmişse;

3-İşveren imzalı ücret tediye bordrosunda sigortalının sigorta primi kestiğini açıkça gösterdiği halde götürüp kuruma yatırmamışsa;

4-Sigortalı durumunda iken memurluğa geçmiş olursa;

5-işe giriş bildirgesi süresinde kuruma işverence verilmiş ancak bordrosu ve primi SSK’ya intikal ettirilmemişse;

6-İşçilik hakları tazminatlarına (ihbar, kıdem tazminatı, ücret alacağı v.s.) ilişkin aynı döneme ait kesin hüküm niteliğini taşıyan kararı varsa;

Zamanaşımına uğramaz ve hak düşürücü süre nedeniyle reddedilmemesi gerekir.(12.12.2008)